18 V – Międzynarodowy Dzień Muzeów

Słowo muzeum pochodzi z języka greckiego mouseíon - świątynia muz.  Jest to instytucja, której zadaniem jest gromadzenie i przechowywanie materialnych świadectw cywilizacji człowieka i jego otoczenia, ich naukowe opracowywanie, konserwowanie i udostępnianie w celu badań, nauczania i rozrywki. Do niektórych muzeów artystycznych stosuje się też terminy: pinakoteka, gliptoteka, galeria.

Pierwszymi muzeami były kolekcje publiczne w starożytnej Grecji (Pinakoteka i Muzeum Aleksandryjskie). W okresie renesansu zaczęło się rozwijać kolekcjonerstwo; w dobie oświecenia powstała idea muzeum publicznego w związku ze starożytnictwem i ogólnym rozwojem nauki. W 2. połowie XVIII w. powstały pierwsze wielkie muzea europejskie: w Wielkiej Brytanii The British Museum, we Włoszech Galleria degli Uffizi i galeria w Palazzo Pitti (Florencja) oraz Museo Nazionale Archeologico w Neapolu, we Francji muzeum publicznym z królewskich zbiorów Luwr. Wielki rozwój muzeów nastąpił w XIX w.; powstawały narodowe galerie sztuki (National Gallery w Londynie) i udostępniano dawne kolekcje prywatne, przekształcone na muzea (Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, Prado w Madrycie, Drezdeńska Galeria, Ermitaż w Petersburgu). Zaczęto wznosić gmachy przystosowane do potrzeb muzeów (np. gmachy British Museum) i systematycznie reorganizowano muzea wg zasad naukowych. W XX w. muzea przekształciły się w aktywne placówki naukowe i oświatowe; modernizacji uległy metody ekspozycji, wzniesiono wiele nowoczesnych gmachów muzealnych. Stałą współpracę między muzeami różnych krajów koordynuje Międzynarodowa Rada Muzeów (ICOM).

W Polsce pierwszym muzeum publicznym były zbiory Czartoryskich, wystawione w początkach XIX w. w Puławach, w Świątyni Sybilli i Domku Gotyckim zbudowanym w tym celu. W 1804 r.  otwarto dla zwiedzających pałac w Wilanowie. W okresie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego zgromadzono zbiory w warszawskim TPN i w Uniwersytecie Warszawskim (oba zlikwidowane po powstaniu listopadowym). W 1862 r. powstało w Warszawie Muzeum Sztuk Pięknych, w 1916 r. przemianowane na Muzeum Narodowe. Funkcje muzeum pełniło od 1860 r. Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych. W 1879 r.  utworzono Muzeum Narodowe w Krakowie. Poza granicami kraju powstało Muzeum Narodowe Polskie w Rapperswilu, a przy Bibliotece Polskiej w Paryżu Muzeum Adama Mickiewicza. Na przełomie XIX i XX w. pojawiła się koncepcja muzeum regionalnego (Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem). W końcu 20-lecia międzywojennego w Polsce było ok. 170 muzeów; po II wojnie światowej zadanie odbudowy sieci muzealnej powierzono Naczelnej Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków. Podstawy prawne działalności muzeów reguluje ustawa o ochronie dóbr kultury i o muzeach z 1962, znowelizowana 1990. W 2000 w Polsce istniały 632 muzea, w których zgromadzono ponad 13 mln muzealiów.
źródło: encyklopedia.pwn.pl/haslo/muzeum;3944738.html

KLIKNIJ ZDJĘCIE

Oprac. Anna Stefaniak